ΚΙ ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΦΟΒΑΣΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ. ΦΟΒΑΣΑΙ ΤΟ ΑΝ ΘΑ ΕΙΣΑΙ ΙΚΑΝΟΣ ΝΑ ΔΙΑΦΩΝΕΙΣ ΜΑΖΙ ΤΗΣ!

Πιστεύω ότι η κβαντική μηχανική με την βοήθεια  της ΤΝ δεν είναι μόνο ότι θα κάνει άλματα αλλά θα αλλάξει πολύ γρήγορα τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο.

Ο όρος «κβαντικός τρόπος ζωής» με την  αρχή της αβεβαιότητας  ακούγεται όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια.

Συχνά συνοδεύεται από μια αίσθηση μυστηρίου, σαν να μας υπόσχεται ότι η φυσική των υποατομικών σωματιδίων μεταφράζεται σε συνταγή προσωπικής ευτυχίας.

Εδώ όμως χρειάζεται μια καθαρή διάκριση.

Η κβαντική φυσική είναι μια αυστηρή επιστημονική θεωρία και δεν εφαρμόζεται κυριολεκτικά στην καθημερινή ζωή.

Αυτό που αξίζει να κρατήσουμε είναι η φιλοσοφική της έμπνευση.

Τι σημαίνει στην πράξη

Αν δούμε τον κβαντισμό ως τρόπο σκέψης και όχι ως φυσικό φαινόμενο που εκτυλίσσεται μέσα μας, τότε γίνεται πραγματικά χρήσιμος.

Μεταφράζεται σε λίγες, απλές στάσεις.

• Αποδέχομαι την αβεβαιότητα. Δεν χρειάζεται να είναι όλα προβλέψιμα ή υπό έλεγχο.
• Μένω ανοιχτός στις δυνατότητες. Μέχρι να πάρω μια απόφαση, υπάρχουν πολλοί δρόμοι ανοιχτοί ταυτόχρονα και όχι μόνο ένας.
• Ξέρω ότι μικρές αλλαγές έχουν μεγάλα αποτελέσματα. Μια φαινομενικά ασήμαντη επιλογή μπορεί να αλλάξει την πορεία μιας ζωής.
• Καταλαβαίνω τη διασύνδεση. Οι πράξεις μου επηρεάζουν τους άλλους και επηρεάζονται από εκείνους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει κάποια μυστική δύναμη.
• Μένω στο παρόν. Εστιάζω σε αυτό που μπορώ να κάνω τώρα, αντί να προσπαθώ να ελέγξω κάθε πιθανό μέλλον.

Συνοπτικά: αποδέχομαι την αβεβαιότητα, παραμένω ανοιχτός στις δυνατότητες και γνωρίζω ότι οι επιλογές μου διαμορφώνουν την πορεία μου.

Χρειάζεται όμως προσοχή σε ένα σημείο.

Δημοφιλείς ισχυρισμοί όπως «η κβαντική φυσική αποδεικνύει πως η σκέψη δημιουργεί την πραγματικότητα» δεν στηρίζονται στην επιστημονική φυσική. Μπορούν να λειτουργήσουν ως μεταφορές, όχι όμως ως επιστημονικά συμπεράσματα.

Εδώ θα πρόσθετα μια προσωπική μου πεποίθηση, χωρίς να τη διεκδικώ ως επιστημονικό συμπέρασμα. Πιστεύω ότι η αβεβαιότητα, ως αρχή σκέψης, θα επικρατήσει τελικά ως ο πιο ρεαλιστικός τρόπος να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο στην σύγχρονη πραγματικότητα, πιο πολύ από κάθε προσπάθεια να τον προβλέψουμε με απόλυτη βεβαιότητα. Δεν είναι επιστημονική θέση, είναι στάση ζωής.

Πώς διαλέγεις όμως τον δρόμο στην πράξη;

Ο κβαντικός τρόπος ζωής δεν σημαίνει ότι αποφεύγω να διαλέξω. Σημαίνει ότι επιλέγω συνειδητά, αλλά μένω ανοιχτός στο ενδεχόμενο να αλλάξω πορεία όταν εμφανιστούν νέα δεδομένα.

Στην πράξη αυτό μεταφράζεται σε λίγες αρχές.

• Δεν κολλάω στην ιδέα ότι υπάρχει μόνο μία σωστή επιλογή.
• Παίρνω την καλύτερη απόφαση με όσα ξέρω σήμερα.
• Δοκιμάζω στην πράξη αντί να αναλύω ατελείωτα.
• Αν δω ότι ο δρόμος δεν με πάει εκεί που θέλω, αλλάζω χωρίς να το θεωρώ αποτυχία.
• Εστιάζω σε ό,τι μπορώ να επηρεάσω, όχι σε όσα δεν ελέγχονται.

Όταν έχω δύο δρόμους μπροστά μου, η κβαντική σκέψη λέει κάπως έτσι:

Δεν μπορώ να ξέρω με βεβαιότητα ποιος είναι ο καλύτερος.

Θα επιλέξω αυτόν που ταιριάζει περισσότερο στις αξίες και τους στόχους μου σήμερα, και θα παρατηρώ τα αποτελέσματα, έτοιμος να προσαρμοστώ.

Η αβεβαιότητα σε σχέση με  αυτό που μας έχουν μάθει μέχρι σήμερα με το ένας δρόμος είναι ο σωστός, δεν είναι λόγος να μην αποφασίζω.

Είναι λόγος να αποφασίζω χωρίς να απαιτώ να γνωρίζω το μέλλον.

Και η Τεχνητή Νοημοσύνη τι ρόλο παίζει σε αυτό;

Εδώ ο προβληματισμός στρέφεται σε μια πιο σύγχρονη πρόκληση.

Αν η ουσία της κβαντικής σκέψης είναι το να ζούμε με την αβεβαιότητα και να αποφασίζουμε συνειδητά, τι γίνεται όταν εμφανίζεται ένα εργαλείο που φαίνεται ικανό να την εξαφανίσει εντελώς από κάθε μας επιλογή;

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα.

Επεξεργάζεται δισεκατομμύρια δεδομένα, πολύ γρηγορότερα από εμάς, και δίνει απαντήσεις που φαίνονται πάντα πιο τεκμηριωμένες από την προσωπική μας κρίση.

Είναι απόλυτα λογικό να αναρωτηθούμε:

Αφού έχει εξετάσει τόσα πολλά, γιατί να διαφωνήσω;

Το πρόβλημα όμως δεν είναι θέμα ευφυΐας. Είναι θέμα γνωστικής αυτονομίας.

Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι μορφωμένος, επιτυχημένος και ευφυής, και ταυτόχρονα να εμπιστεύεται υπερβολικά την αυθεντία ώστε να αποφεύγει την αβεβαιότητα, να προτιμά μια βέλτιστη απάντηση αντί να εξετάζει το σκεπτικό πίσω από αυτήν;

Υπάρχει όριο και αν ναι, που βρίσκεται το όριο;

Το πρόβλημα ξεκινά όταν η ΤΝ σταματά να απαντά απλώς στο:

«ποιος δρόμος έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες»

και αρχίζει έμμεσα να καθορίζει το «ποιος δρόμος αξίζει να επιλεγεί»!

Εκεί, στο λεπτό αυτό σημείο, κανονικά χρειάζεται η ανθρώπινη κρίση.

Μαζί της έρχεται και μια σειρά ερωτημάτων που ήδη ωριμάζουν.

Ποιος θέτει τους στόχους ενός συστήματος ΤΝ;

Πόσο διαφανής είναι ο τρόπος λειτουργίας του;

Έχω πρόσβαση σε διαφορετικές πηγές, σε αντίλογο, σε εναλλακτικές;

Και το πιο σημαντικό: διατηρώ ακόμα την ικανότητα να πω «περίμενε, θέλω να το εξετάσω μόνος μου»;

Η διαφορά με τα προηγούμενα μέσα επιρροής που υπήρχαν μέχρι σήμερα, είναι … η κλίμακα!

Γιατί ένα σύστημα ΤΝ μπορεί να προσαρμόζει το μήνυμα στον καθένα μας ξεχωριστά!

να λειτουργεί συνεχώς, να εμφανίζεται ως ουδέτερος σύμβουλος.

Οι κρυφοί στόχοι πίσω από αυτό, όμως… συνεχίζουν να έχουν την μεγαλύτερη σημασία.

Το παράδοξο

Εδώ αναδύεται το πιο ενδιαφέρον σημείο.

Όσο καλύτερη γίνεται η ΤΝ, τόσο λιγότερο προφανής θα φαίνεται η ανάγκη του ανθρώπου να σκέφτεται μόνος του.

Από την άλλη  όμως, τόσο πιο πολύτιμη γίνεται αυτή ακριβώς η ικανότητα που θα χάνεται.

Ο πραγματικά σκεπτόμενος άνθρωπος του μέλλοντος πιθανώς δεν θα είναι εκείνος που αντιστέκεται στην ΤΝ. Θα είναι εκείνος που θα διακρίνει πότε η πρότασή της είναι εξαιρετική και πότε το ίδιο το ερώτημα έχει τεθεί με λάθος τρόπο.

Θα μου πεις τι θα το κάνει ο μέσος άνθρωπος αν αμφισβητούμε τον σκεπτόμενο;

Άρα η  μεγάλη πρόκληση δεν είναι το να αποδεχτούμε ή όχι να χρησιμοποιούμε την ΤΝ…  αλλά να διατηρήσουμε και να επαυξήσουμε την ικανότητα να την κρίνουμε, ακόμα κι όταν φαίνεται σχεδόν πάντα πιο ενημερωμένη από εμάς!

Η εκπαίδευση του μέλλοντος

Ίσως όλη αυτή η φιλοσοφία, από τον κβαντισμό μέχρι την ΤΝ, καταλήγει στο ίδιο πράγμα.

Να ζούμε με την αβεβαιότητα χωρίς να παγώνουμε.

Να αποφασίζουμε χωρίς να απαιτούμε να ξέρουμε το μέλλον.

Και να κρατάμε ζωντανή τη συνήθεια να ρωτάμε.

Να μην αρνούμαστε την  τεχνολογία αλλά πάντα να διατηρούμε την  ικανότητα να αναρωτιόμαστε τρία πράγματα:

Γιατί μου προτείνεται αυτό;

Ποιον στόχο εξυπηρετεί;

Ποιες εναλλακτικές δεν βλέπω;

Αυτές οι τόσο απλές  και τόσο απαιτητικές ερωτήσεις, ίσως και να είναι τα θεμέλια της νέας  μορφής παιδείας που έχουμε άμεση ανάγκη.